In_ontmoeting_met_plek_plant_en_mens_Pruikenboom

In ontmoeting met plek, plant en mens

Een botanisch kleurenarchief van de Heygraeff

Nina van Hartskamp
24 april — 27 juli

Pruikenboom — ingang
2026

Tweeluik
Natuurlijk geverfd textiel
Pruikenboom (kernhout, bladeren, schors)

2 panelen, elk 45 × 140 cm

Prijs: €1200 (set)
€650 per paneel

De Pruikenboom

Dit tweeluik is ontstaan vanuit de allereerste experimenten in het Kleurenlab op de Heygraeff, in september 2025.

Wat begon als snoeiafval van de groendienst, legde de basis voor het Kleurenlab en de experimenten die volgden.
De pruikenboom bleek een onverwacht rijke verfplant.

Collectief proces

De verschillende textielen in dit werk zijn geverfd met kernhout,
bladeren en schors van de pruikenboom.
Vele handen hielpen mee met het verzamelen en bewerken.

Tijdens een open dag van het kleurenlab nodigde ik bewoners en bezoekers
uit om mee te werken aan dit doek.
Iedereen kon stukken met pruikenboom geverfd textiel op het doek spelden.

Later heb ik de stoffen op de plekken van de spelden aan elkaar genaaid.
Vervolgens heb ik het werk in tweeën gesneden en twee panelen gevormd —
als binnenkomst, als entree in deze tentoonstelling.

Wat gebeurt er wanneer een plant, een plek en meerdere handen samen een werk vormen?

Inkttekeningen — pruikenboom

De inkt voor deze tekeningen is ontstaan uit verfbaden van de pruikenboom,
op Canson Lavis Technique papier (42 × 62 cm, 200 g).

Elke tekening ontstaat direct uit het pigment —
vloeiend, reagerend, zonder vaste vorm.

In de tentoonstelling is één werk te zien.
Er zijn vier unieke tekeningen beschikbaar.

€200 zonder lijst
€275 met lijst
Geïnteresseerd? Mail naar: ninavanhartskamp@gmail.com

Oorsprong
De pruikenboom groeit op de Heygraeff, een woonzorgpark voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking, op enkele minuten van hier.

→ Ontdek meer over de pruikenbomen op de Heygraeff en het Kleurenlab

Recept

Benodigdheden

Plantmateriaal (bijv. bladeren, bloemen, schors, wortels, schillen)
Pan om het verfbad in te koken
Proeflapjes van natuurlijke vezels (katoen, linnen, wol, zijde)
Drie potjes voor beitsvarianten
Beitsen (bijv. aluin, ijzer, tannine, koper)
Water

Stap 1 — Het pure verfbad (puur)

Plaats het gekozen plantmateriaal in een pan.
Voeg voldoende water toe zodat alles onderstaat.
Laat het mengsel 3 uur zacht koken met een testlapje erin.
Dit eerste verfbad noemen we het pure bad (puur).

Dit bad geeft de basis kleur van de plant zelf.

Stap 2 — Verdelen en beits toevoegen

Verdeel het pure verfbad over drie potjes.
Voeg in elk potje een andere beits toe (bijv. aluin, ijzer, tannine).
Plaats in elk potje een proefstaaltje van textiel.

Elke beits reageert anders met de kleurstoffen en zorgt voor variatie in het palet.

Stap 3 — Rust en ontwikkeling

Laat de potjes enkele dagen staan.
Tijdens deze rustperiode ontwikkelen de kleuren zich en verdiepen ze.

Stap 4 — Het kleurenpalet

Na een paar dagen ontstaat het kleurenpalet van de plant:

Puur: de basiskleur van de plant
Aluin: maakt kleuren vaak helderder en frisser
Ijzer: verdiept en vergrijst tinten
Koper: geeft vaak groenige, warmere of verzadigde variaties (afhankelijk van de plant)

Recept voor een plantaardige verf experiment

Puur verfbad: Kook plantmateriaal 3 uur in water met een proeflapje.
Verdelen: Verdeel het bad over drie potjes en voeg per pot een andere beits toe (aluin, ijzer, tannine of koper).
Rust: Laat de potjes een paar dagen staan.
Resultaat:
- Puur = basiskleur
- Aluin = helderder kleuren
- IJzer = donkerder, grijzer
- Tannine = warmere diepte
- Koper = groene of rijke variaties